Afriklaners is onplesierig

Afriklaners is onplesierig

dit kan julle glo

hulle hou van al die waiter se aandag

anders maak hulle so, anders maak hulle so

– Waiter  sien jy my

jy kan sommer vir my die manager kry –

– Shirley

 

En so sit ek en Willem so paar weke of wat terug in ‘n klein Italiaanse restaurantjie in Kaapstad en smul aan ‘n deegwieletjie en proe aan ‘n glasie cabsav.

Na ons arancini bestel het (‘n risotto rysballetjie) as ‘n lusmakertjie – kom sit daar toe twee deftig gekleede dames langs ons. Nou kyk – dié restuarantjie se sit is so dat jou buurman deel van jou gesprek word. Ek is seker g’n klant sal skroom om langs my en Willem te sit nie, want sien ons gesprekke is nogal entertaining om die minste te sê – maar ongelukkig het ons dié middag die botter met ons agterstewe misgeval en word toe deel van die twee dames se gesprek. Nie deel in die sin dat mens saam praat nie – deel in die sin dat mens alles hoor. (Partykeer luister mens al te lekker af – maar by die geleentheid kon ek nie hard genoeg kou om nie elke voorstedelik middelklas detail van hul lewens te hoor nie. ) En o, die goed waaroor hulle kla – die een gaan kwansyns nooit terug na die haarsalon waarna sy al jare gaan aangesien haar hare nie na wense vertoon nie. Ek wou op daai stadium omdraai om te sien of ek saamstem – maar genadiglik toe kom ons kelner aan met die pizzas en dit het al my aandag geverg. Maar net toe my verhouding met die fior di latte (mozzarella) kon begin, toe word ons verwittig oor hoe die ander een teleurgestel is in die reisagentskap se hulp met hul vorige oorsee trippy. Hier sit ek – myself en verbeel ek is in Italië en sy kla letterlik met die baguette onder die arm oor die kamerruit wat miskien na die verkeerde kompas kant gekyk het – te veel of te min oggendson – ek kon nie mooi agterkom.

En so ontmoet ek toe hul seuns (woordlangs altans); elk se rigting van studie; elk se instansie; elk se verhoudingsstatus; skoon verbaas ek kan vandag hier sit en weet nie wat hul skoengrootte is nie. Daarna is die petrolprys op die keper beskou en met die afskop van die gesprek dat avo’s nou goedkoop en nie kliphard is nie – kom die kelnerin nader gestap om hul kos bestelling te neem. En dis toe die eintlike fiasco begin. Hulle wou een sop in twee borde hê, die een se helfte van die porsie moet warm wees en die ander een nie te warm nie. Daarna het hulle vir ‘n halfuur elke bestanddeel in ‘n pasta-dis bespreek en bykans spaghetti oorgehad na sy alles gewithout het. Hulle het nog ander goed bestel – ook arancini, was verbaas toe hulle niks daaraan wou verander nie – en ek het skoon ‘n sug van verligting en ‘n groot sluk wyn geneem toe die kelner deurmekaar na die rekenaarskerm stap om die bestelling te plaas.

As die bestel van die kos eers so gegaan het, nou kan jy bloot jou verbeelding gebruik en indink hoe die eet daarvan was. Die een se sop was te koud – die tiemie in die pasta was te veel en die ander een wou meer knoffel op die pizza hê. Ek dink die kelnerin en later die bestuurder was so paar keer daar. Ek wou op ‘n kol omdraai en sê – verskoon my, maar eerstens praat julle so hard dat my pizza-kors in my keel vassit en tweedens die kelnerin maak nie die kos nie, sy bring dit bloot uit (Dit is iets wat min mense besef). Maar ek het maar op my tong gebyt en die figuurlike byt was amper moeiliker as ‘n letterlik byt.

Laat ek nou nie soos hulle word nie -so al my klagtes (oor hulle en niks anders) op ‘n stokkie – my ete was heerlik, my geselsskap ook. Alhoewel  – elke keer as ek vir Willem gevra het of hy ook die twee vrouens hoor dan sê hy nee en skryf dit toe aan die kosyn tussen hom en hulle.

Moenie ‘n afriKlaner wees nie. Dis onplesierig.

 

Ns. Kosyne – friend or foe?  – meestal foe as jy jou draai kortvat en hy jou pimpel en pers bederf – maar in die geval – friend. Beslis friend – vir Willem altans.

 

Shirley

 

Foto: ‘n Moedelose ek vasgevang op film deur Willem in Giulio’s (Beste pizza in Kaapstad – en ek kan jou verseker – jy sal niks hê om oor te kla nie – die twee tannies uitgesluit)

 

 

 

Vierseisoene kind

Sy roep my in die rigting van haar hart
Waar die wintervure brand
En die nagte vir die somer lê en wag
Sy giet haar trane in die see
Sy stuur haar woorde met die wind
Na die strande van lankvergete smart
Vier seisoene kind met die winter in jou oë
Waar het ek jou verloor
Vier seisoene kind met die liefde in jou palm
– kyk jou oseaan is kalm
Vier seisoene kind vier seisoene kind
Stuur my nog ’n poskaart met die wind

Sy maak vir my ’n painting van die herfs
As die akkerbome rus
En die wolke soos vlamme oor ons waai
Sy gee vir my ‘n soet Septembergeur
As die Boland lê en bloei
Met die somer wat klop hier aan my deur

– Laurika Rauch 

Dis nie net die Kaap waar daar binne die bestek van een dag vier seisoene – reën, sonskyn, wind en donderslae – onder die sambreel van ‘n enkele seisoen skuil nie – ek gee die Kaap ‘n run for haar money – ek, die vier seisoene kind.

Na ‘n halwe jaar van swot sonder tussenpose of punt – so paar kommas langs die pad, maar dit is maar dit, is ‘n twee weke lange vakansie soos ‘n paragraafbreek na ‘n moerse dialoog – helfte van die gehoorlede het die draad van die verhaal na die eerste bladsy wat 4 paragrawe moes wees, verloor en soek nogsteeds daarna soos `n wit garing op ‘n wit tapyt; en jy staan daar en probeer asemskep op die regte oomblik in die sin sodat jy die einde daarvan (die eksamen) nie insluk nie. En dan – twee weke. ‘n Skielike einde aan hoofstuk een en so ietwat van ‘n wit stukkie voor die volgende monoloog, hoofstuk twee, afskop (net so lank soos die vorige een, maar met aansienlik langer woorde en tongknopers langs die pad – die sogenaamde silly season onder studente. )

In hierdie twee weke, waarvan môre die laaste daarvan sal wees, lê mens, lê nogmaals en soos jy daar lê staan al die gedagtes, idees, vrese en drome wat in tussen in die wagkamer gesit het – op en stap jou spreekkamer binne. Almal praat gelyk en vra gelyk – amper soos tien ma’s wie almal se kinders in die hospitaal lê weens verskeie kwale, maar almal verlang nóú jou aandag om net doodseker te maak hulle bloeiseltjies sterk voor die wind aan – nou ja, skilder daardie prentjie – of eerder chaos – en dan sal jy miskien jouself kan inleef soos ‘n volwaardige vlieg teen die muur van my gemoed.

Dis lieflik om alles terselfdertyd te ervaar – mens wil alles gelyk doen – jy wil gaan stap met die hond, jy wil op ‘n padvontuur gaan terwyl jy ‘n brood bak en proe aan die kerrie om te kyk of jy nog ‘n vars rissie moet byvoeg. Jy wil ook oorsee toer soos almal in jou klas, jy wil skryf, gedigte gaan voordra by ‘n open mic-aand en glühwijn drink terwyl jy Wes Anderson by die Labia kyk. Jy wil roomys eet terwyl dit hael en dan moet jy ook nog by Topshop uitkom – want hulle verlaat die land en jy besef dis nou of nooit of jy sit sonder ‘n passende denim vir die volgende 3 jaar of totdat Suid-Afrika se rand weer sterker word. Want sien – dis al broeke wat pas. Jy beleef innerlike konflik of jy moet voort speed in regterkantse baan op die hoofpad van jou koffieverslawing en of jy moet afgear en na die middelbaan beweeg – ek ry nog one-forty al die pad, wat kan ek sê – die gees is gewillig maar die vlees is swak. Dan wil jy begin skoonmaak, foto’s herrangskik en google waarom al jou plante doodgaan en dan besef dat dit al die gegooglede raad in die eerste plek is wat agter die kap van die (doods)byl staan. Dan hoor jy ‘n mooi liedjie en huil daaroor – dan wil jy weer skryf – maar die woorde kom nie, dan wil jy slaap maar die slaap kom nie – dan word jy moeg – en dan is die twee weke ook op sy rug – en alles wat jy nog wou doen is bloot mostert na die maal, rys wat kook sonder sout in die water – en dan begin die fases van rou werskaf in jou voorportaal en mense lui jou voordeur klokkie maar jy is tans in denial en weier om die deur oop te maak. Een van daardie mense is die Urogenital system. (Sien – selfs hier bo is ek besig om nes my leermeester, die reëls van paragrawe te verontagsaam)

Maar êrens tussen al die hael, sneeu, sonskyn, stormsterk winde en dou – kom daar iemand my spreekkamer binne gestap, sonder afspraak – net sommer en herinner my om op te kyk – en dan sien ek dit: my oseaan is kalm.

 

Shirley

 

 

 

 

Die prys van eiers

Mense lê soveel eiers – meer as ‘n supermark halwe dosyn; of selfs dosyn. Ek sweer mense lê meer eiers as wat die Rainbow chicken’s doen om die nasie cholesterol te voer. En dan op ‘n warm dag, wanneer die son water trek – word dié opinies gaar op jou bonnet. Jy gee mense dan die eindproduk van hul kommentaar – en selfs dan het hulle ‘n tweede eier te lê oor dit wat jy daarvan gemaak het – want hulle verkies omelet of roereier bo gebak. En dan staan jy daar met die gebakte “eiers” (pere) en hulle met ‘n mond vol tande – en dan sê ek vir hulle – ek eet nie eiers nie  (ek steur my nie aan jou opinie nie) –  hulle vra dan wat dit met die prys van eiers uit te waai het – en dan sê ek vir hulle – alles – want anders as die broodnodige, word daar nou 15% BTW daarop gehef.

As mens heeldag almal se menings moet opvreet, die sogenaamde eiers metafories gesproke, gaan jou LDL – in leke terme is dit die slegte cholesterol – deur die dak skiet en mag jy dalk net atherosclerosis ontwikkel – in leke terme is dit nou weer vetaanpaksels in jou slagare, en op ‘n dag kan jy ‘n plaque rupture kry, acute coronary syndrome – en worst case scenario ‘n ST-elevated myocardial infarction. (In leke terme is bogenoemde basies waar die vetaanpaksel bars, ‘n bloedklont ontwikkel en dit blokkeer dan jou slagare wat die hart moet voorsien van bloed en gevolglik kry jy ‘n hartaanval). Disclaimer – verskoon die mediese metafore en fancy benaming = ek het vandag die kardiologie teoreties blok afgehandel en moet darem iewers spog met die feite wat ek ken en hulle nie gevra het nie – classic geval met vraestelle of hoe? 

In elkgeval waar was ek – die eiers en die hartaanval. Basies wat bogenoemde met ‘n Kaapsedraai probeer verduidelik – is dat as mens dag in en dag uit jouself gaan steur aan die opinies van ander, maak nie saak in watter area van jou lewe nie, gaan dit later net opbou en opbou totdat jou gemoed op ‘n dag net heeltemal die gees gaan gee.

Verstaan my mooi – ek sê nie mens moet soos ‘n kleuter met jou vingers in jou ore en jou tong uitgesteek deur die lewe gaan as iemand jou teregwys nie – maar mens moet jouself leer om te kan onderskei tussen konstruktiewe kommentaar en kommentaar wat net sout in wonde smeer. (Nog ‘n kitsfeit – matigheid voor oë as dit by die stout kom – hoë bloeddruk is die sogenaamde dief-in-die-nag-moordenaar).

Sien, die ding met opinies is dat dit aan ander behoort, maar tenspyte daarvan gee hulle dit vir jou, gevraagd en ongevraagd – en dan word dit jou realiteit – ‘n skynrealiteit. En dan is die koeël (of die thrombus) deur die kerk (of die coronary artery- ouky, ek sal nou ophou).

Identifiseer jouself met dit wat aan jou behoort en distansieër jouself aan dit wat vreemd is. Want in hierdie geval is die finders die keepers en ongelukkig die weepers ook – so kyk mooi na wat jy optel, en of dit wat jy gaan optel iets gaan wees wat jy teen jou muur wil hang.

 

Shirley (‘n moeë Shirley wat voel soos ‘n holosystolic murmur)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Meer as net Netter

Tweedejaar laat mens tweekeer kyk. Tweekeer dink. Tweedejaar mens laat besef – hierdie is nie ‘n 100m resies nie – hierdie is ‘n maraton. En as ek voluit heelpad gaan hardloop, gaan ek nie die hele pad haal nie.

Ek dink nie ek besef aldag self die magdom inligting waarmee ek en al my mede-studente dag in en dag uit mee gebombardeer word nie. Dit word so tweede natuur om hoofstukke in die bestek van ‘n uur deur te werk. Dit is ‘n gejaag deur die een blok na die volgende. Van anatomie, histologie tot fisiologie en kliniese werk. Van tevergeefs ‘n x-straal probeer ontleed na ECG’s lees.

En op ‘n dag dan lyk selfs die berge en die wolke anders. Die blou lig het die een dag ‘n klassieke diagnose van Millary TB en die volgende dag wik en weeg jy tussen pneumonia met consolidation in die lower lobes of ‘n pleural effusion. Ander dae is die Kaap se longe nie die probleem nie, maar dan begin Tafelberg lyk na horizontal ST-elevation met Leeukop as die peaked T-wave en jou brein wandel langs die diagnose van hyperacute myocardial infarction met ‘n moontlike LAD occlusion. Dan begin jy wonder of Kaapstad ‘n middeljarige vrou is wat rook, oorgewig is en sukkel met hoë bloeddruk. Of miskien ‘n besige sakeman, wat te veel braaivleis eet of te veel stres of beide. Jy sien sy paaie as are en die verkeer word die atherosclerotic plaque aanpaksel wat hier om vieruur rupture en lei tot unstable angina en ‘n gehoet en ‘n getoet.

Partydae sit jy in die klas – in een van die 5 minute tussenposes wat die 50 minute lange lesings van mekaar skei, en jy probeer dink aan enigiets, alles, behalwe streptokinase en aspirin. Jy probeer dink aan wat die laaste reël van die mooi gedig is wat jy gisteraand gelees het, jy probeer dink aan watter resep jy dié paaasfees aanmekaar gaan slaan. Jy probeer dink aan wanneer laas jy jou onderklere gewas het en hoe lank jy nog sal kan uithou met jou vuil hare. Jy dink aan ‘n teaterstuk wat jy nog wil gaan sien en of dit nog by die Fugard draai. Jy onthou jy moet jou ma bel en jou ouma ook – en soos jy dink, hoor jy net mense praat oor toetspunte, hoeveel hulle gister geleer het, hoe vroeg hulle vanoggend opgestaan het om te leer en hoeveel hulle vandag nog moet leer. Watter bladsy hulle presies oor 5 dae, ‘n Dinsdagaand om 8 uur gaan leer en hoe hulle dit nie gaan maak as hulle nie teen môre ten minste deur die helfte kliniese werk al is nie. En dan sit jy daar, 3 minute in jou 5 minute breek met 2 minute oor en jy vergeet skoon dat jy aan iets gedink het.

Dit raak partykeer net te veel om in ‘n klas van 200 + studente te sit (ek jok, seker helfte daag op vir klas), klaar gestres, klaar moeg, om heeldag te hoor wat ander doen en wanneer hulle dit doen. Want ja, ek wil my graad hê, ek wil met Cum Laude slaag, ek wil ‘n spesialis word – maar ek wil ook Shirley wees, of altans Shirley bly. Ek wil ook partydae slaap sonder om sleg te voel daaroor of partydae spontaan stad toe gaan om sushi te eet al moet ek eintlik besig wees om onderskeid te probeer tref tussen ‘n pericarditis en ‘n myocardial infarction op die ECG.

Om waarheid te sê, verwag mens dit. As mens ‘n klomp net-uitblinkers in een lesingsaal saamgooi raak selfs daardie enorme lesingsaal partykeer te klein vir almal se sterk persoonlikhede en intellektuele kapasiteite. Maar tog wens ek so, almal wil weg beweeg van die hoërskool mentaliteit van kompetisie. Ons almal het dit gemaak. Ons almal is hier. En hard werk is nodig, maar kompeteer is beslis nie – met jouself ja, maar eendag gaan ek in elkgeval nie vrou alleen ‘n hospitaal kan beman nie. Om die waarheid te praat, ek moet dan twee hande gebruik (alhoewel die norm een is) bloot om die suurstofmasker op die persoon se gesig te hou (my hande is baie klein).

En dan iets waaraan ek ‘n kleintjie dood het – is diegene wat mense se studente nommers opsoek om te kyk wie watter punt behaal het. Daar trek ek die streep – as jou kompeterende geaardheid jou begin plaas in ‘n grysarea waar ek jou morele etiek begin betwyfel – dan is ek baie jammer maar dan is jy besig om die hele punt van swot, universiteit en vernaam medies geheel en al te mis.

Maar in elkgeval – noudat ek die aap uit die mou gelaat het oor wat bedra tot die gemoedsbekakking so elke tweede of as jy gelukkig is, derdie dag –  gaan ek skuinsvoor Paasvrydag my skoene uitskop, gedigte lees en sjokolade eet – en verbasend genoeg, nog nie my paashaas nie.

Medies is die grootste voorreg, maar as jy jouself gaan verloor – word dit ‘n onreg.

Want my grootste hoop is dat ons almal dit eendag maak. Vonkelwyn en graduasie-hoedjies in die lug gooi is tog net lekker as daar ander is om dit saam met jou te doen – ander wat verstaan hoe ver, lank, uitmergelend, maar tog belonend hierdie pad was. (Maar as tweedejaar student moet ek seker vir tyd en wyl die woord was vervang met gaan wees)

 

Shirley

 

 

 

 

‘n gewone blou Maandag

Waarom blou die swart skaap in die familie moes wees – dié weet ek nou nie, maar nietemin – wat ek wel weet, wat ons almal weet, is dat blou en Maandag so goed saam gaan – amper soos kaas en wyn. Maar in ‘n negatiewe sin van die woord – dan seker meer iets soos ‘n muskiet en frustrasie. 

Alle metafore op ‘n stokkie – ‘n Blou Maandag. Maandae word ek wakker voor die maan haar klere kan vat en kan loop na ‘n nag van passie, en die son verleë kaalgat in die deur staan – terwyl ek deur die skuifdeur aanskou hoe dié tweetjies koebaai soen.  (In kort – vroeg).

Vandag was ietwat anders.  Niks soos ‘n anatomie en histologie toetsie om die hawermout meer vas te brand as gewoonlik nie. (Ek maak nou die pap dik aan)

Terwyl ek die slagare en are hersien, die meubels in die hart se kamers benoem en probeer sin maak van die ingewikkelde draadwerk (wat lyk soos ‘n persiese mat in wording) in die nek, sing ek Ain’t no sunshine when she’s gone – moet wees met die vertrek van die maan (lees dus in: my slaap). En mind you – dit mag dalk wees waarom die son so lui is vir skyn so vroeg, want dié meneer treur nog oor sy maan.

Dis net na 11. Ek sit aan in Gerga om die eksamen af te lê. Ek aanvaar die voorwaardes en wag vir die wagwoord: net om uit te vind dit is – en nee ek is nie nou besig om die pap nog dikker aan te maak nie – blue. Die enigste genade wat die wagwoord ons wel gun – is dat dit darem nie met ‘n hoofletter begin nie. Want vir ‘n blou Maandag wil mens nou nie selfstandige naamwoord outonimiteit gee nie.

Party mense praat nie uit die slaapkamer nie, ek praat nie uit die eksamenlokaal nie.

Daarna moes ek en my van wat altyd heel laaste op die klaslys is – wag vir die spot test. In leke terme – is dit ‘n toets waar specimens geflag word en jy dan presies 45 sekondes by elke stasie het om die aangeduide struktuur te identifiseer.

Heeltemal bevrore en met ‘n kadawer klankie is ek toe verlos uit die kloue van die blue maandag.

In ‘n kleur spektrum was my Maandag seker ‘n vlakwatersee-blou.

Ek kom toe by die huis en begin lees aan my nuwe digbundel wat ek na bykans drie maande opgespoor het – ek vermoed my bestelling by Exclusives het die tweede druk van die bundel in werking gesit – so Ronelda, jy weet wie om te kontak indien jy bedankings noodsaak.

Ek slaan die bundel toe oop by haar ervaring van ‘n blou Maandag:

‘n gewone blou Maandagoggend

 

dit was ‘n gewone blou Maandagoggend

êrens het ‘n ma haar kind se lyk gaan uitken

ek het my gewas, tande geborsel en my bio-taak afgehandel

op die yskas was ‘n briefie van my ma

wat vra dat ek tog nie die breyani so sterk moet maak vanaand nie

my sussie het haar sokkies gesoek en by halfag het ek die voordeur

gesluit

en die sleutel op die ou plek gaan wegsteek

by die huiswinkel het ek twee los sigarette gekoop

en in my sokkie weggesteek

op die hoek van Wildflower- en Rosestraat

het ‘n meisie saam met haar toekomstige moordenaars gejoke

in my kop het Dylan Thomas geskreeu

do not go gentle into that good night, rage, rage against the dying of the light 

in die voorligtingsklas het my hoogswanger beste vriendin begin bloei

buite in die straat was daar ‘n paar gunshots

 

by eerste pouse was daar ‘n lyk in Skoolstraat

‘n miskraam in my klas

‘n uitstel op die bio-taak

en ‘n vrou wat gillend in die straat afhardloop

en vir die Here vra

“waar was Josef toe Jesus gekruisig is?”

 

– Ronelda Kamfer, Noudat Slapende honde

Ek is nie een wat glo dat mens jou ervarings moet vergelyk met ander om die een of die ander ongeldig te verklaar nie, maar ek kan nie help om te wonder watter kleur daardie Maandag vir haar moes wees.

Miskien ‘n diepsee-donker blou. Swartblou?

‘n Kleur wat ek self nog nie gesien het nie – so ‘n blou.

 

Shirley

 

 

 

Om te leer ontsyfer is om te lewe

Die Here het geskommel en die dice het geval – so leer Adam ons (Adam Small nou en nie Eva se Adam – hy het vir ons ander dinge geleer – oftewel, Adam sê dis Eva en Eva sê dis die slang).

Die Here het geskommel en die dice het geval en jou armpies het gegryp na die mobile bo jou cot – die skoenlappers, voëltjies of karretjies of wat ookal destyds op uitverkoping was – jou arme ma sou iewers moes spaar aangesien daar min dinge soos stoelgange is wat die land se ekonomie aan die gang kan hou.

Die lewe is geen wensmasjien – geen vending machine waar jy jou noot indruk en kan kies tussen smarties of speckled eggs nie ( as jy my vra, neig dit meer na daai verdomde masjiene – een by die ingang van elke OK – met die kussingkies en cheap horlosies in en die honderdrandnoot ingesteek by die een en ‘n R20 by die ander: want daai masjiene – hulle het al jou Sondag kollekte (R2) opgebruik en jy is nóg met ‘n horlosie nóg met ‘n soft toy huistoe. En boonop het die ouderling jou onder sy bril beloer as jy slegs een muntstuk in die kollekte sakkie die daaropvolgende Sondag ingegooi het – Barmhartige Samaritaan, ek dan seker die tollenaar).

Ek het eenkeer my vingers so verbrand en nooit weer deurgeloop nie – want daai R100 – ek sou vir hom moes werk. En so het ek begin ontsyfer – ek het begin ontsyfer dat die hele lewe ‘n ontsyfering is – elk versteek in elke aksie, in elke laatnagstudie-sessie, elke drukkie, elke gemoedsbekakking, elke glimlag, elke traan, elke vloekwoord, elke mooiwoord, elke hou, elke soen – hoe baie jy ontsyfer – hoe baie jy verstaan – dit besluit jy.

Maar die balans – die balans is die sprokie wat die stadskind (dalk) sal vind. Ek volg hom elke nag oor swart riviere – strate van beton. Ek hou aan stap tien duisend ure – en hoop ek sal daar kom. Ek probeer my nimmer laat bind – maar dit sukkel – want ek as mens raak geheg – maar dis hoe die ou sprokie lei – en die skatkis is met ou kettings gebind aan die neonboog se punt. Ek volg hom elke nag oor swart riviere – kyk nie eenmaal om – dalk vind ek die land van Blou Saffiere – en dalk ‘n brokkie

son.

Soms moet ons wandel in die nie-verstaan en aanvaar dat seker dinge net is – nie sin maak nie – maar net is. Maar selfs dit – om te besef dat alles nie ontsyfer kan word nie – verg ontsyfering. Paradoks – ek weet.

Die lewe is soos om die skatkis te kry – dit oop te maak – net om te sien dit is leeg – want die ontsyfering en die reis en die lewe – dit was die eintlike skat wat jy (en ek) wat so besig is met alles wat ons moet doen – mis.

 

Shirley

 

 

 

 

 

 

Jarig-jobje

Granaatpraat

 

Ek wil weer en weer lag

totdat ‘n hele boom granate op die vloer lê

my hande rooi is

my tong ook

en my mondhoeke taai

van jou en my oopgebreekte granate

kom ons lag weer

kom ons praat in granaat

 

– Shirley

Lag is so mooi. ‘n Ongeskonde gevoel. ‘n Sporadiese strook van blydskap wat by die deure van jou bestaan uitbars soos kinders wat die speelgrond betree tydens pouse. Maar somtyds bly jou lag soos ‘n skaam kind in die klaskamer agter en kyk deur die ruit hoe almal speel. En ‘n skaam glimlag is al wat ontlont word soos die kind teen die deur leun maar hom nooit ver genoeg druk en oopmaak nie.

 

Ek is nie die tipiese sosiale vlinder nie – ek flok nie graag saam in ‘n swerm mense nie. Alhoewel ter viering van my twintigste verjaarsdag het ek my oë toegeknyp en meer mense genooi as wat daar maatjies was by my vyfde McDonalds verjaarsdagpartytjie – my eerste en laaste partytjie. Sien – my ma het altyd gesê ek moet kies tussen ‘n mooi geskenk en ‘n partytjie ( ek neem haar nie kwalik nie – partytjies het ‘n geneigtheid om nie net die ballonne nie, maar die sak ook met wind te vul). Nou ja – die klein materialis wat ons almal maar is (sommige meer as ander), het elke Januarie die oorhand van my gekry en moes my maatjies maar tevrede wees met een woolies cupcake elk (na ek natuurlik my pienk enetjie gegaps het).

Maar nou die dag toe ek in die tuin van Babylonstoren sit en beethummus oor ‘n slaai as spys proe en beetsap as drank geniet – almal om my gesels – almal om my lag – en die koue briesie die stilstaande hitte verlig – het ek besef dat ek as peuter, kleuter en skoolgaande dogtertjie gesoek het na die bel – sonder ‘n klok. Ek was vasoortuig dat die vreugde van die verjaarsdagkersies doodblaas  terwyl almal sing en skree dat jy ‘n wens moet maak van korte duur is en dat die geskenk (watokal ek uitgekies het) van langer genot sal wees. Maar daai somersmiddag het ek besef ek was verkeerd.  Die eintlike geskenk is mense en die glimlagte en die lag. Die herinneringe wat jy sal onthou bo enige Anatomie. Bo enige histologie – want sien – jou brein wil eintlik net heeldag lag en speel. Baljaar sonder om te bedaar – ietwat problematies as die akademiese jaar in volle swang is – veral die mediese akademiese jaar. (Lees hier in: die “See no evil emoji”)

Want net soos ‘n slang vervel – verjaar ons en los die vorige lewensjaar in ‘n hopie iewers en syl aan met ons nuwe vel – gaan aan met ons lewe – ‘n paar minute ouer as die vorige dag, maar ‘n jaar ouer as dieselfde dag ‘n jaar te vore.

En dis geen geheim – die lewe is partykeer nie ‘n wandeling in die park nie en nog minder ‘n snytjie koek – die lewe is partykeer net trane en tantrums so ja jy blêddiewil verdien om op jou verjaarsdag geluk gewens te word deur ander mense wat ook weet hoe moeilik dit is om ‘n jaar op hierdie aardbol te oorleef. (Verskoon die hiperbool – al die geswottery maak die intensiteit waarmee ek emosies beleef en voel soos die reuksintuig van ‘n bloedhond/ worshond – moerse skerp). Geen grand geskenk gaan vir jou sing of jou omhels nie. (Behalwe natuurlik as dit blomme is – maar tegnies gesproke is dit ook maatjies – want dit lewe. Digbundels mag dalk ook ‘n uitsondering wees, hulle praat met jou- maar ek is seker julle verstaan beter as ek self wat ek bedoel).

Vanaand lê ek en kyk na ‘n kinderfoto’tjie van my – en ek sê vir haar dat sy vir haar kinders eendag moet sê dat alles wat toegedraai kan word vergaan – maar dit wat nie kan nie – ja, dit mag dalk verby gaan – maar dit vergaan nie. En eendag sal ek seker maak daai dogtertjie in die foto het geluister na wat haar ouerself vandag vir haar gesê het.

Glimlag – breek mekaar se granate oop en vlek mekaar se siele met die rooi van die geluk.

Shirley

 

 

 

Telefoontjie telefoontjie

Ons sê dikwels nie hoe ons voel nie, want ons wil so graag voel iemand kan ons siele lees. Asof laasgenoemde die egtheid van iemand se omgee vir jou akkrediteer.

Ek weet nie van jou, maar ek het al telke male “niks” kliphard geuiter as iemand vir my vra wat fout is. ‘n Arrogante niks, ‘n vasberade niks. ‘n Niks wat niks beteken – ‘n niks wat alles behalwe die waarheid is. En so as mense gaan ons die lewe deur – antwoord niks as ons alles bedoel, en praat te veel as ons niks het om te sê nie.

Mense kommunikeer slegter as diere al het ons woorde in ons potloodsakkies.  Naas taal verskille nou – spruit wankommunikasie bloot uit die gebruik van te min woorde. Ons wil graag glo dat die mense die naaste aan ons ten alle tye weet hoe ons voel; weet waaraan ons dink – en ja, baie keer kom diegene baie naby- maar die enigste persoon wat ten volle weet wat in die leefarea van jou denke aangaan – is jy. En as jy nie vir die ander persoon gaan vertel wie hierdie gaste is nie – kan jy nie verwag dat hy aangename kennis gaan sê nie. Dink so daaraan – die persoon lees tog jou siel as hul kan sien iets skort – anders sou hul nie gevra het nie (die teenpool natuurlik is dat dit miskien die einste persoon is wie jou meubels so effe daarbo herrangskik het – en as dit die geval is, sal hul juis vra want hul weet heel moontlik hulle was soos ‘n bull ‘n china shop daarbo. En kom ons wees eerlik – ons almal is maar van tyd tot tyd so broos soos porselein en die trane se breekwater nie te waffers nie)

En dan die liefde – as ‘n persoon wat nog nooit in ‘n verhouding was (ja, moenie verstik aan jou rooibos nie) kan ek seker niks kwytraak oor die liefde nie. En ja, miskien weet ek nie hoe om iemand se hand vas te hou of wat om te sê as hy vir my gaan sê ek lyk mooi vanaand nie – maar ek voel wel nie soos ‘n vreemdeling in Jerusalem as ek aan die liefde dink nie – my vriende, hulle leer my wat die liefde is – en hoe dit voel.

Die liefde is baie meer as die bloos- die liefde is die vrywillige besluit om iemand se klein handelinge te ontleed – die liefde is as jy agterkom die persoon trap harder rem vandag, of ry langer in eerste rat voor hul oorslaan na die tweede, dis om agter te kom die persoon vat meer as gewoonlik aan hul hare of dat al hul naels tot op die lewe afgebyt is. Die liefde is om te sien dat hul oë ‘n ander kleur geverf is as die gewone kleur. Die liefde is al die hiperkak tye en al die wonderlike tye saam – die liefde is maar eintlik niks minder as die skilder van die ander persoon nie. Elke dag haal vir haal ‘n portret te skilder – elke donker skaduwee inteken, elke ligte lyn aandui totdat jy eendag ‘n skildery het wat soos die persoon lyk – maar nooit die persoon sal wees nie. Dis belangrik, die liefde kan mens dryf om naby te kom, maar kuns bly kuns en kuns bly abstrak en die persoon oorkant jou lewendig en alles behalwe ‘n versinnebeeld van jou verbeelding. Die liefde is dan dat daardie persoon na die skildery kan kyk en iets nuuts van hulself kan ontdek – kan sien hoe mooi hul lippe gevorm is of die fyn strepies in hul oë ontdek, maar terselfdertyd ook kan sien dat hul ‘n merkie op hul regter wang het of dat hul gesig eintlik ietwat afwyk van simmetrie.

En so help ons skryf aanmekaar.

Ek het gespring van kommunikasie na die liefde – so dus in kort – die liefde is gelyk aan kommunikeer – en mag ons nooit nie woorde hê nie. Want daar is altyd woorde solank as wat daar gevoel is. Jou woorde mag dalk min wees – maar daar is altyd woorde.

 

Shirley

 

ns. Vergelyk jou selfportret met iemand se portret van jou – jy skilder miskien abstrak en die ander persoon realisties.

 

 

Die prinses en die ertjie

Petit poi

 

Ek voel partykeer soos ‘n disney prinses sommer almal in een
Ek staan altyd reg vir almal soos aspoestertjie, dop die asbakkies onderste bo in die asdrom
En vlug soos Sneeuwytjie van die seerkry wat mooier as ek wil wees
Ek raak verlief op ondiere
Plaas my geluk in ‘n roosblaar wat sy klere afgooi soos ‘n prostutiet
Ek kan nie besluite neem nie – en nes gouelokkies, nie eens oor papkeuses nie
Ek slaap darem nog nie in ander se beddens nie
Soos rooikappie vertrou ek te maklik
Brand my vingers selfs nog voor die wolf die drie varkies (of twee varkies uit die drie) se huise met brandstigting kon verwoes
Met afgebrande vingerafdrukke strompel ek identiteitsloos die woud binne soos hansie en grietjie en bly maar net ‘n dogtertjie opsoek na iemand om haar lief te hê
en iets soets
Raponsie is ek – my toring te hoog vir die deursnee prins om te klim – te hoog vir my om vanuit te spring, en my hare
my enigste veil
Ek prik myself met die wete van eendag en verval in ‘n diepslaap van presteer
Studeer word my droom en die lewe my onbewuste realiteit
Op ‘n dag sal ek wakker raak – nie omdat ek uitgerus is nie, maar omdat
Iewers – onder die stapels matrasse en my neus teen die plaffon
Is daar ‘n ertjie
‘n kleine petit poi – jy sal vir my kyk en sê: Jy is waarlik ‘n prinses
Terwyl die glasskoen oor my voet gly
Ek sal vir jou kyk en sê:
‘n Prinses met ‘n ertjie wat haar pla

 

–  Shirley

Ek soek nog die ertjie. Elke aand as ek so rondrol span ek al my perdekrag in en probeer my matras te vergeefs lig – opsoek na die ertjie. Maar ertjie soek is soos om muskiete te jag – of soos om ‘n naald in ‘n hooimied te soek – laasgenoemde het ek nog nooit self probeer nie, maar êrens het een of ander taalfundi dit gedoen, ek vermoed niks gekry nie- en toe maar die idioom vasplaveisel in ons taal. Nietemin, die ertjie is nog skoonveld en buiten die metaforiese sfeer – is die ertjie slegs te vinde in die McCain Petit Poi sak in die vrieskas- kliphard.

Ek verkies die lewe altans binne die metaforiese sfeer. Maar om terug te kom by die punt – die ertjie: ons almal het een of ander ding wat ons pla, wat ons wakker laatlê, ongemaklik na die dak laat staar en as iemand vra wat skort, is: “Ek weet nie” die reine waarheid.

En partykeer is geen antwoord beter as ‘n verkeerde antwoord of as ‘n leuen. Mens se onderbewussyn is juis dit- onder jou bewussyn, en daarom saans begin hy met jou praat, wanneer jy nie by jou volle bewussyn is nie en hy gevriesde ertjies uit die vrieskas steel.

Om matrasse by te voeg – gaan ook nie die knoop deurhak nie, daai ertjie gaan jy voel. En ja, miskien gaan jy die ertjie vind (want wie weet – miskien daai dag het daar iewers in die platteland ‘n hoender met tande uitgebroei ), maar meeste van die kere nie. En dis ouky. Bygesê – as jou bed gaan begin voel asof jy op een van daai graad 1- telrame slaap, is dit nie meer ouky nie. Dan moet jy helder oor dag jou vrieskas begin leegmaak – en opt vir mix veg in plaas van die baby peas – soos McCain se slagspreuk lei: Think again. Alternatiewelik kan jy net die regte hoeveelheid koop en opgebruik voor die aand se nagrus.

In ‘n neutedop – oftewel, buite Shirley se metafories sfeer, is dit belagrik om te besef ons almal het gedagtes, hartseer, herinneringe, woede en somtyds haat wat ons in ons vrieskaste stoor en bêre vir ‘n ander dag wanneer ons krag het om dit gaar te maak en te verteer – wat mens wel moet onthou, is dat jou onderbewussyn weet waar alles gestoor word en hy kyk partykeer langtand na die vrieskas en maak ertjies gaar terwyl jy slaap – en steek dit dan onder jou bed weg.

Die mooi is darem dat – as jy die ertjie so nou en dan voel – beteken dit jy slaag die toets – jy behoort aan die mensdom – jy heet ‘n mens, ‘n waarlike prinses.  So as jy opstaan – al kon jy net vir twee ure ‘n oog toemaak – moenie jou kroon vergeet nie, want dit wat staan – vergaan.

 

Shirley

 

Hibiscus baba

Ek is gebore in die tyd toe kaalvoete soos addidas was – ‘n Tyd toe posbusse die e-pos was en die posman op sy fiets die draadlose internet. In ‘n tyd toe alles op die lawn van jou pophuis aangegaan het – behalwe ‘n ‘te koop’ bordjie; ‘n tyd toe kinders kaalgat deur die sproeiers gehardloop het, die bashew trok deur die woonbuurte gery het en mense nog mnet gekyk het.

Ek is gebore in die tyd toe perms nog high fashion was en grootglaasbrille ‘n aksensieërstuk. ‘n Tyd toe mense nog mekaar se huisfoonnommers geken het en mense ontwikkelde foto’s met koevert en brief aan mekaar gepos het te poskantoor en nie airdrop nie. ‘n Tyd toe die ouderlinge kiertsregop gesit het oor Madonna en kollekte kleingeld was en nie EFT nie. ‘n Tyd toe John Travolta almal se Mooimanmaandae was. Rugrat’s cooler was as Stranger Things en Happy meals kinders nog gelukkig gemaak het. ‘n Tyd toe Britney Spears nog musiek gemaak het en Whitney Houstan die wêreld aan haar lippe laat hang het. ‘n Tyd toe Celiné Dion se hart nog aangegaan het en die Spice Girls soos Aromat was – gaan saam met alles. Kougom was nog te koop op rolle en ma’s nog na skool by kafees gestop het vir melk, brood en Wilson toffees. ‘n Tyd toe Kate Moss and Noami Campbell die loopplak oorheers het Volkswagen Cicco’s die Polo’s was.

Ek is gebore in ‘n tyd toe die Tandemuis en sy kollega, Kersvader nog bestaan het en Beatrix Potter boeke nog gelees is.

Ek is gebore in ‘n maand toe die Hibiscus begin blom het – ek is gebore in Januarie. Ek is gebore in die somer. Ek is gebore in die Kaap. Ek is gebore in die vroeë oggendure van Hibiscusmaand.

Sedert ek kan onthou – het ons ‘n reuse Hibiscusboom in ons tuin – soos ‘n toebroodjie vulsel tussen twee snye Bottlebrush. Reuse pienk blomme – elke blomblaar – lyk soos ‘n sagte pienk babakombers wat donker pienk na die middel loop as hul hande vashou om blom te vorm. En dan die mooiste – die stempel wat lyk soos ‘n bossie blomme in sy eie reg – so asof die blom blomme vir die bytjie bring – meer progressief as wat ons mense kan sê – want dis mos gewoonlik die bytjie wat vir die blommetjie blomme koop.

Die Hibiscus blom vinnig – eendag ‘n knop, volgende dag ‘n blom en dan die drom. Aangesien dit my maand se blom is – wou ek al van kleinsaf die betekenis daarin vind – my eie een opmaak. Op my tiende verjaarsdag het ek voor die boom gestaan en kyk na al die blomme wat die aarde vir my gebring het; ‘n blom het op die grond geval. Ek het dit opgetel en begin dissekteer. Die detail het my gefassineer en net daar het ek agter die kap van die byl gekom – of te wel agter die bloei van die blom – die boom wou my iets leer: Elke oomblik in jou lewe is soos ‘n hibiscus – dit bloei vinnig, blom vinnig en val tot die grond – maar die blom is nie die boom. Die mooi is nie eenmalig nie, geluk ook nie – ‘n oomblik gaan nie veraltyd hou nie, maar mooi oomblikke gaan soos Hibiscusse gebore word terwyl jy nog besig is om die vorige oomblik op te hark.

Ek is ‘n Hibiscus baba – ‘n somer baba – ‘n amper millennium baba.

En nou die dag toe ek by die huis kom en ons boom soos ‘n pou sy blomme afshow – toe besef ek, ek verjaar amper. Toe besef ek, met twee dekades agter my naam onder my voetsole, is ek nie meer ‘n tiener nie.

 

Shirley