the gentlewoman

“en wie spoel dan uit in die woorde?

wie se skaduwee spoel uit die stilte?

soos ‘n lyk op papier

terwyl jy aanhou beweeg agter die woorde aan

met jou sakke vol klippies

om die ewigheid in te haal

en te stenig sonder

om ‘n wêreld se geraas te maak?

aanhou doen dan

om nie te verslib in skreeuende stilte nie”

– breyten breytenbach

Althena Malgas   Alyssa Botha   Amber Strydom   Amy Biel   Andiswe Zweni   Aneeqah Fakier   Anene Booysen   Angela Marinus   Angelique Clarke-Abrahams   Angelique Harmse   Angelique Vanessa Pattenden   Anika Smit   Anisha van Niekerk   Annatjie Myburgh   Anne Marie Aylward   Anne Roebert   Annette Kennealy   Anni Dewani   Ann-Mari  Wapenaar   Anthea Thopps   Antoinette Botha   Anzunette du Plessis   Arina Muller   Ashika Singh   Avlwe JamJam   Babongile Nzama   Baby C   Baby Jordan Leigh Norton   Beryl Lamberth   Bongiswa Majikijela   Brenda Fairhead   Brenda Rwando   Busiswe Busi Ngwadla   Cameron Britz   Cara Austen Jenkins   Carmelitta Baaitjies   Carol Fabriek   Carol Pienaar   Caroline Jacobs   Catherine Krog   Cathy Purdon   Cecile Potgieter   Cecile Smit   Celeste Smith   Celine Cowley   Ceri Duvenhage McCrae   Chanel de Toit   Chanelle Henning   Chantelle Borcher   Chantelle Matthysen   Charmaine Cannings   Charmaine  Mare   Charmaine Piers   Christel Steenkamp   Courtney Petersen   Cyntheria Rex   Danel Rooskrans   Daphne Mavis Higgins   Dawn Basedeo   Denise Gawler   Denisha Govindasamy   Edwina Thomas   Eileen Allister   Elaine Conradie   Elaine Venter   Eleanor Wyngaardt   Elizabeth Jacomina Dercksen   Elize Juries   Elmien Steyn   Elsje Wouda   Elzona May   Emma Wall   Erika Croeser   Ernestine van Wyk   Esmeralda Isaacs   Evangeline Brockman   Eureka Human   Faith Qwelane   Fatiema Ebrahim   Fatima Patel   Felicia Oktober   Fezikile Ntsukela Kuzwayo   Fiona Harvey   Franziska Blochlinger   Frieda Arendse   Gabisile Shabane   Gabriela Alban   Gail Benting   Gail Stokell   Genoveve Assegaai   Georgia Blume   Geraldine Vienna   Gil Packham   Gina van der Merwe   Gio Arendse   Gwen Wall   Hannah Cornelius   Hansie Visser   Helen Fanaroukis   Helen Janse van Vuuren   Helen Lotter   Helga van Wyk   Henriëtte Phillips   Hester Rawstone   Hester Wessels   Hettie Niehaus   Hilary van Rooyen   Hilda Uys   Hope Zinde   Ilse Barge   Ina van der Berg   Inge Lotz   Isabella Maria Henry   Itumeleng Julia Tsenase   Jade Inggs   Jana van Zyl   Jana Venter   Jandy Pestana   Janet Delport   Janet Scott   Janet Verity   Janine Arendse   Janine Drennen   Janika Mallo   Jayde Govindasamy   Jean Mark   Jill Fernandez   Joan Anderson   Joan Horn   Joan Mark   Jo-anita Schulz   Johanna Charlotte Beangstrom   Jocylin Jolly   Jodene Pieters   Joey van Niekerk   Jolandre Tolli   Jopie Durieux   Joyce Baardman   Joyce Denise Irwin   Julia Fairbanks-Smith   June Nefdt   Karabo Mokoena   Karien Bezuidenhout   Kathleen van Coppenhagen   Kayla Meyer   Kayla Rawstorne   Keelyn Amy Clayton   Keisha Kortjie   Kelly Bain   Kia Fairhead   Kim Lemini   Limeera Rajbunsi   Kungawa Mazembi   Lauren Sleep   Leah Merchant   Leanor Lambert   Lebo Kwababa   Lebogang Lemola   Lee-Ann Palmarozza   Leigh Matthews   Leslie van Zyl   Liesel van der Linde   Liesl Bredenhann   Liesl Nel   Lindiwe Mangxingaza   Lindsay Boyd   Lithemba Jama   Lorraine O’Connell   Lorraine Shepheard   Louise de Waal   Luisa Cristiano   Lumka Payita   Lyn Rush   Lynette Volschenk   Lynne Johnson   Magda Harington   Makhozi Manyayiza   Mandy Mesias   Manene Cairns   Manuela Pietropaolo   Margaret de Goede   Maria Adamson   Marie Ostbo   Marian Bruwer   Marietjie Meyer   Marietjie van Rheede   Marike de Klerk   Marilyn Moses   Maritza van der Merwe   Marna Engelbrecht   Marshay Louw   Meghan Cremer   Melinda Lee Bam   Melissa Heinse   Melissa van der Merwe   Mercia Kotze   Michaela Adriaanse   Michelle Nyumba   Michelle Raymond   Miemie Bergh   Minah Kinnear   Mishka Petersen   Mitashja Lee   Mundolene Venter   Mundolene Vosloo   Mymie Fraser   Nadia Strydom   Naledi Chaka   Naledi Lethoba   Nandipha Phama   Naomi Barkhuizen   Natasha Mans   Nicky Blume   Nicola Pienaar   Nicolene Kroese   Nikita Govindsamy   Nikita Lewis   Noeline Koekemoer   Nokubonga Msolwa   Nolundi Vumsindo   Nompumelelo Nomcebo Basi   Noxolo Xabeka   Ntombi Siphungu   Poppie van der Merwe   Portia Michaelis   Pralenie Reddie   Privilege Mabvongwe   Rachel Dolly Tshabalala   Rachel Saunders   Reeva Steenkamp   Refilwe Masakala   Reinette Vorster   Rejoice Mdluli   Renate Kellerman   Rene Roman   Rene Slater   Rene Vermeulen   Rentia de Wet   Ria Oosthuizen   Riana Louw du Toit   Rina Pringle   Robyn Pearce   rochelle Fourie   Rosa Piel   Rosalie Bloch   Rowena Murray Brown   Roxanne Higham   Rozel Botha   Rubeena Booley   Sadieka Newman   Sakina Grimwood   Samantha May   Sandi Jacobson   Sandisiwe Mona   Sandra Forson   Sharon Potgieter   Shayleen Arendse   Sheila Marais   Sheila Margaret Stander   Shelly van der Walt   Siam Lee   Simni Mfengu   Sinoxolo Mafevuka   Sonja Swartz   Stacey Adams   Stacha Arendse   Stacy-Leigh Philander   Stefani Gouws   Stephne Evans   Susan Abel   Susan Howarth   Susan Rhode   Tamsin Garth-Davids   Tamsyn Verity   Tatum Louw   Tebogo Ndlovu   Tercia Kindo   Tersia Coetzer   Thandiwe Mavanene   Thelma Shirley Koopman   Thembisile Yende   Theresa van Breda   Tracy-Lee Scott Crossley   Uyathandwa Stuurman   Uyinene Mrwetyana   Uzelda Slatter   Valencia Farmer   Vanessa Barends   Veronica Thomas   Veronica Uitenbogaart   Versha Kandasmy   Verusha Padayachee   Vicky McLachlan   Victoria Stadler   Viwe Dalingozi   Vuyokazi Poppie Jane van Wyk    Wilma van Tonder   Wilma Viljoen   Winnie Rust   Yadhana Jadoo   Yolanda Cupido   Yolandi Badenhorst   Yolizwa Sibiya   Zahnia Woodward   Zanele Dumela   Zanele Khumalo   Zarah-Jane Hector  Zelda van Niekerk

en al wat oorbly is lyke op papier.

 

Die dooie kan nie teruggeprop word in die leemte van die lewe se lyf nie. Ek sukkel om die leegte wat ons lewe in Suid-Afrika noem, te verteer. Hoeveel nog, voor die sterre se oë begin traan en die hemelruim kaal staan?

Die maan is die geheue aan vrouwees – maar die maan, sukkel deesdae uit sy sekel om vol te word.

Vanaand is ek intens bewus van hierdie lyf. Log, soos dit deur ruimte beweeg met ‘n slak se ongemak. Bang om in die spieël te kyk  – my as vrou te herken wat die nag (dag) oorleef het – my as Anene te herken – my te herken as Hannah –  te herken as Meghan –  herken as Uyinene – ken as dood – as moord.

Hoe nader jy kom aan ‘n einde hoe verder sién jy – of is dit maar net dat jy moet aanhou kyk oor jou skouer om jou oë nie toe te maak nie?

Ek dink my hul laaste oomblikke in – wat nou bloot aan liggaam uitgewys word, maar nooit weer bewys kan word nie.

In ‘n samelewing waar moord en verkragting opgedroom word deur die jeug so asof dit ewe maklik is as die skink van ink in teks – met die vrou as embleem van die misdaad – rol daar ‘n traan oor die wang van die vrou in die kraamsaal toe die vroedvrou vir haar sê dis ‘n dogtertjie.

Soos ek die hospitaal verlaat deur dieselfde deure waar nog ‘n jong vrou die vorige dag gekaap, genaak en verkrag is – groet ek my mense in my gedagtes, net vir ingeval.

Dis tyd om te ontwaak uit ons woordstilte. Dis tyd om die boot in the water met die skeepvrag gepekel met kanne en kruike en kratte vol name van slagoffers – die diepsee van aandring op verandering, in te laat vaar. Want vrouens is moeg vir die ween van die wind om die wrakke. 

Mans – ek sê weer – julle moet kom help hier waar daar werk is vir vele hande om die dood by die deur af te keer en op te fok.

Want ek is bevrees(gevange), hier waar die see die rotse soen, het ‘n ou skoen vol water uitgespoel – en it’s indeed a long walk to freedom.

 

aanhou doen dan om nie te verslib in skreeuende stilte nie

 

Shirley

 

(Opgedra aan al die vrouens wat hul lewens verloor het bloot omdat hul vrou is)

 

Advertisements

Die strandstand van ons bestaan

‘n Brander sal altyd sy pad strand toe vind.

Seker die soveelste keer wat ek myself kry die lewe staan en gelykstel aan ‘n strand. Daar kan een van twee redes aangevoer word vir bogenoemde herhaling: Een – my kreatiwiteit lê miskien dor en droog soos die binneland of twee – die waarheid herinner jou aan sy bestaan meer as eenkeer.

Ek sal hoop my woord-reservoir is nog nie soos ‘n geflopte koek – droog nie; en dat nommer twee die waarheid heet.

Hoe dit ook al sy – ek kan land en sand gesels oor hierdie strand van my.

Partydae is dit asof die lewe jou wil indoen deur aan jou seashells te probeer verkansel – verkryg van jou eie sheashore. So asof jy weer moet om verskoning vra vir die verkalking van jou verlede – weer moet opdok om jouself terug te koop.

Ander kere weer, is daar ongenooide strandlopers wat die kind in jou gemoed se sandkastele kom plattrap en die kleurvolle sambrele een-vir-vir laat toevou en ingelaai word in die kattebakke terug huis toe – ons almal weet tog niemand het iets verloor op ‘n strand as die skemer eers sy kelkie kom skink het nie.

En onder al daai stand wat die dae korrel vir korrel kom aanvul – lê ontelbare hoeveelhede verlore plakkies, emmertjies, grafies, poppe, ringe, sonbrille, perskepitte, baaibroeke, sonhoede, sjampanje-kurke  – verloor deur hul eens-op-tyd eienaars – ontoegeëien.

Seker ietwat van ‘n paradoks – maar ‘n strand wat aan ‘n mens gelyk gestel is – is geen eiland nie (in ‘n strand se kapasiteit as uitsluitlik dit – strand en met geen beeld op sy lapel nie, is sommige strande wel eilande – toegeken). Die aanslae van die lewe sal altyd hul pad na die soom van jou bestaan vind – want ‘n brander is gemaak om te breek en so ver my kennis strek, breek branders op die strand. Selfs tydens laagwater kom die branders in – hul is bloot kleiner – maak minder nat, stamp minder om, spoel minder seegras uit, stoot laer op teen jou oewers – maar kom kom hulle en breek breek hulle. Branders wys geen id om toegang nie- hul vra nie mooi of stoot die stoel terug na ete nie –  hul val met die deur in die huis in of jy nou in jou baaiklere is of nie.

Die vertroosting lê darem daarin dat as jou Sunday’s best op ‘n dag onseremonieēl gedoop word – dat jy bloot jouself kan monteer op die sand en wag vir die son om jou droog te bak – want as jy eers droog is kan jy al die seer wat aan jou vaskleef, afskud.

Ander dae weer is jy braaf genoeg om die branders sommer uit vrye wil aan te durf. Die wonder van die lewe is dat jy nie altyd alleen hoef te gaan swem nie en selfs op die dae wanneer jy wel moet – is daar êrens ‘n lewensreder uitgekit met verkyker, rooi-swembroek en die hele works wat vir jou uitkyk – wie of in watter vorm dit ook al mag wees.

 

Shirley

 

Sibbe

vir Nastassja

 

Die wonderlikheid van lewe is om na jare nog wakker te word en vlugtig te onthou hoe mens eens ‘n kind was en in tasbare ruimtes van koue en klank ‘n haantjie te hoor kraai, asof hy so pas die wêreld so groot soos ‘n dag geskep het.

As klein dogtertjie het ek altyd my suster verbeel slaap buite op die dakterras bo die stad van glisterende koepels en ‘n versiersuikerde Eiffeltoring as vuurkolom. Ek het geweet ek sal eendag met oop oë lê en kyk hoe die hemel se beweging soos waterverf stol tot die kleure van haar voor die Arc di Triomphe. Ek sou glimlag met die wete dat haar hartsbegeerte gestol is na jare van vloeibaarheid – daar waar sy langs die Seine met ‘n glasie cabernet sauvignon, croissant breek en deel met die eend-halsnoer – van groot na klein gerangskik.  En as mens sou inkyk op dié toneel sou mens jou ‘n Vincent Van Gogh kon verbeel met net genoeg kwashale om te weet dis sy.

Ons albei het grootgeword op cocopops, op gedeelde badwater en op payday speckled eggs en uitstappies na Sterkinekor. Ek het nog altyd geglo die mooiste skeppings kom van die eenvoudigste van grondstowwe – en in my gebroke kennis van kunstenaars en hul heenkome sal ek my suster aanvoer as rede.

Sibbe, susters – beide sinoniem met deel. Die deel van ‘n ma, die deel van ‘n pa, die deel van ‘n baarmoeder, van en stem en soms, soos in ons geval, die deel van ‘n slaapkamer. Per geleentheid het hierdie gedeelde kamer te klein geword vir haar tienerprivaatheid en ek en al my barbies en al my waaroms en al my hoekoms – as mens klein is, is ‘n sesjaar gaping seker meer as net ‘n sprong, maar soos die jare aanstap sluk ouderdom die verskil in. Maar ander kere weer as die nag te helder was vir slaap – het ons mondmaak ‘n net geweef om die sterre een vir een mee te vang soos skoenlappers. Ek was boonop bang vir die donker so deel was nie regtig ‘n vuurhoutjie vir kla as jy my sou vra.

As die lewe die nerf van my knie kom afvee het, het sy die sekelmaan uit die lug gehaal, die sterre tot garing geweef en my seer toegesteek. Die wonder van wonde deel is om mekaar te belet om rofies wat soms jik – oop te krap.

Om ‘n ouer suster te hê is om haar storieboeke van kant tot kant te lees as sy al lankal daarmee klaar is en tot dieselfde of soms ander gevolgtrekkings te kom. Om te sien hoe sy grootword terwyl jou eie voete nog nie in haar nou-te-klein-vir-haar skoene pas nie – en dan op ‘n dag soos Aspoestertjie dit aan te trek en ander myle daarmee te stap, maar steeds tot ‘n mate weet hoe dit voel om in haar skoene te loop.

Ek dink nie mens kan ooit volkome kind wees sonder baklei wie soggens voorry. Kinderjare sal bloot buitelyne hê sonder ‘n suster om dit bont in te kleur, oor die lyne en binne die lyne met die vetkryte van vetpret.

Om ‘n suster te hê is soos om vir jouself in die spieël te kyk – na te boots, te reflekteer en te weet daar is altyd iemand daar wat vir jou loer as die dag kantelson en een plus een nie meer twee is nie.

 

Shirley

Sans

– sonder

 

Hulle elkeen staan daar – soos ‘n voetnoot onder die onleesbare bladsy geskiedenis.

Staan daar met hul penne sonder ink, met hul reënverweerde kartonbokskante en vra om kos, vra om werk, vra om skuiling en bedank die Here by voorbaat. Hulle elkeen staan daar – Sans. 

Die verkeerslig slaan groen en ek versnel sans om ‘n vyfrand te laat klink in die leë tamatiesmoor blikkie. Sans oplossing. Avec (met) frustrasie.

Het iemand koffie oor hul lewensverhale gemors en die ink laat vloei; of het die pen opgedroog; of het ‘n kind met vetkryt die toekoms bekrap? In watter hoofstuk is die plot verdraai? Het die dwelms en drank eerste gekom of is dit eers gebore in die strate? Het hulle alle familie-lede se telefoon nommers verloor of het almal nuwe simkaarte? Of is dit bloot net dat die gebruik van please-call-me’s gestaak is?

 

Die oggende wat ek deur Boston kampus toe ry – rys die bedelaar bevolking soos vetkoekdeeg in die lou oond. Gaargebrand, uitgeteer soos snoekgraat en uitgespoeg op die straat. Elk sing min of meer dieselfde deuntjie en ek en my mede motoriste met ‘n bestemming aan stuur van óns reis – was ons hande in onskuld – in ons verdediging – waarin moet ons dit was – as al die landswater reeds deur armoede besoedel is en as die drol in die drinkwater ‘n staatsgeheim is?

My oë lees die permanent marker op sy karton: “Help asseblief met kos en werk. Die Here bedank u.” Daarna lees my oë ‘n politieke party se blinkgedrukte “Let’s build South Africa together” langs ‘n man wat breed glimlag in pak en krawat. En ek sidder om te dink waarvoor die here my bedank?

Die lig slaan groen en ek versnel tot die volgende stilstand langs nog ‘n prototipe; langs nog ‘n plakaat wat Suid-Afrika propageer as die tuin van eden. Die keer man en vrou – kaalgestroop soos Adam en Eva – en ons almal bewus van hul naaktheid versnel voort in ons gekleedheid.

In die wegdraai – draai ek my kop – en dis toe toe ek die paar ogies tussen die vrou se bene vir my sien loer – Hongerogies.

Ek ry verder, op pad kampus toe, op pad om nog babas in armoede in te help, om nog babas huistoe te stuur met die skyn bate van ‘n child-dependancy grant. Om nog siek-briefies uit te skryf dat die skool sal verstaan waarom sy al vir ‘n week wiskunde misloop.

Wat staan ‘n mens te doen? Gee jy ‘n stukkie brood? ‘n Slukkie water dalk? Of kleingeld met berisping daarby?

Wil vir my voorkom asof die Here nie vir almal opgestaan het nie –

Ode aan Juffrou Bekker

Opgedra aan Juffrou Erika Bekker, my laerskoolonderwyseres, wat na 28-jaar by Laerskool Bellville-Noord, uit die onderwys tree.  

Mens kom nie net iets sleg oor nie – mens het ‘n bloutjie geloop. Mens sê of doen nie net iets te laat nie – dis soos mostert na die maal of die koeël is deur die kerk; mens storm nie net by die huis in nie – mens val met die deur in die huis. Mens is nie net mensku nie – maar mens ry met Jan Tuisbly se kar; mens is nie net versigtig nie- mens is eerder bang Jan as dooie Jan. Mens is nie net doodgewoon of ‘n plain Jane nie – maar ‘n Jan Alleman. (Bygesê êlke Jan Rap en sy maat se  naam is ook Jan). Mens is nie net baie slim nie – maar so slim soos die houtjie van die galg. Mens verklap nie net iets nie – maar mens laat die aap uit die mou. Dis nie net jou swakheid nie – dis jou Achilleshiel. Mens is nie net verlief nie – mens is beenaf. ‘n Uitverkoping is nie net ‘n sale nie – dis ‘n appel-en-ei-verkope (toegegee: ek het hierdie een so ietwat gebeitel).

Nou as jy ‘n goeie begrip het – hoef ek seker net ‘n halwe woord te gee en jy sal weet dat beenaf is ek oor my taal. En as daar nou een persoon is wat soos ‘n paal bo water uitstaan vir hierdie eenbeen-liefde van my –  is dit Juffrou Erika Bekker. Ek dink ek het met my gat in die botter geval toe Juffrou Bekker oor my pad gekom het. Om die waarheid te sê – toe ek hoor ek is in juffrou se klas – het ek die koffie gedrink soos die kan hom skink.

Vir haar – was geen gedraadsit, geen getou-ingooiry, geen gegouer by die bak as by die vak aanvaarbaar nie. Volgens haar – kon ons net die badwater uitgooi en nie die baba nie.

Sy het my ook nooit laat vergeet dat die berg (meestal) ‘n muis baar; sy het my my eie berg maak hike as ek een van ‘n molshoop geskep het. Sy het my leer liefword vir my taal.

Sy het my geleer dat my wortels nie net vertikaal maar ook horisontaal moet strek na die wortels van ander – want die lewe is ‘n rukwind en hoë bome vang die meeste wind. Sy  sou tien teen een nou gesê het – ek is net besig om mooi broodjies te bak met dié inskrywing aan haar. (Maar ek kan nie net met ‘n mond vol tande bly sit as laerskool orrelstryk gegaan het te danke aan haar)

Nou kyk – my oggend en môre-praatjies stem nie altyd ooreen nie (ek heet maar ook net mens – so indien jou huis ook ondergeskik is aan die derde varkie s’n en soos myne van glas gebou is – moenie klippe gooi nie) – maar net soos ‘n koei ‘n feit is – was sy aan my adres gerig.

Sy het my geleer om nooit wie ek is vir ‘n bord lensiesop te verkoop nie.

Sy het my geleer om altyd te onthou dat tussen die hand en die mond val die pap op die grond – maar dat mens dan net gods water oor gods akker moet laat loop.

Haar hande het verniks verkeerd gestaan nie.

Sy het my ook geleer om nooit die persoon te word wat my ouma leer om die paplepel vas te hou nie. Bygesê – ook te skep as dit pap reën die dag.

Sy het my geleer dat ons elkeen seer het – ons almal eet dieselfde poeding maar net met ‘n ander sous. Dis soms ‘n moeilik en bitter pil om te sluk, maar selfs hierdie bitterigheid in die mond, maak die hart gesond.

Sy het my geleer dat die môrestond altyd vir my goud in die mond sal hê.

Sy het skoolgegee met die ingesteltheid van: die een hand was die ander skoon.

Juffrou kon land en sand aanmekaar praat – oor koeitjies en kalfies – oor murg en oor been.

En al het ek my kinderskoene ontgroei – my skoolbaadjie opgehang – is dit juffrou se handskrif wat staan voorin my HAT nes die dominie s’n in my Bybel. Juffrou dan tog die persoon wat my gedoop het in ons taal. Leer praat het met werkwoorde aan die einde van sinne, dubbel nie’s en leer loop in die een rok en twee skoene van die woord Interessant.

Ek het nou ‘n Kaapse draai geneem om eintlik net te sê: Juffrou Bekker – ek haal my hoed vir juffrou af – vir die 28 jaar wat juffrou die evangelie van klinkers, konsonante, woorde,  digters en geskiedenisfigure gestalte gegee het in die wese van hordes kinders – want daar sal nooit enigiemand by Juffrou kan kersvas hou nie.

 

Shirley

 

Ns. Jammer as ek partykeer voor op die wa was, of myself rammetjieuitnek gehou het – maar die kool was darem die sous werd – sien – ‘n oogappel is mos maar eintlik die spreekwoordelike toffie-appel.

 

 

 

 

 

 

Die kat se blad

Die kat se blad – lek dit nat dan weet jy wat.

Ek wil nou nie op tone trap of soos klein klippies in skoene wees nie, maar ek is amper net so moeg vir al die amateur raadgewers op sosiale media soos vir die Harcourts-eiendomsagent wat my elke dag om elfuur bel en vra of ek “my” huis in die mark wil sit.

Om die waarheid te sê – finished soos ‘n staysoft-bottel wat maandeinde al drie keer gedilute is met kraanwater vir nog ‘n bondel wasgoed.

Sosiale media, hetsy die platform, Instagram, Facebook, Twitter (gebruik iemand dit nog – naas Trump en Zille nou) of selfs ‘n blog is – bly ‘n fantastiese platform om kwessies aan te spreek, inligting te deel, wêreldnuus mee te versprei, opvoedkundige punte aan te raak, deel te neem aan gesprekke rakende (kontroversiële) kwessies, stokperdjies mee te deel, resepte aan te stuur of selfs net ‘n private dog publieke foto-album te skep.

Alhoewel deesdae het ek al ‘n paar kleintjies dood aan diegene wat die platform heeltemal misbruik. Diegene wat dag in en dag uit lewendige stories maak van hoe hulle besig is om ‘n pakkie in die pos oop te maak – alhoewel ons almal reeds op die ouderdom van drie instinktief weet dat ons ‘n knoop net met twee hande en meeste vingers los kan maak. Diegene wat heeldag die nuutste gesondheidseise maak en dan oor ‘n maand hulself weerspreek met ‘n nuwe een. Diegene wat altyd voor in die koor is om die volgende millennium-hype se lof te besing. Diegene wat hul lyf dieetkundige, dokter, prokureur, joernalis, sielkundige en nimmer eindige hoeveelhede ander profesies hou.

Dit alles terwyl sekere mense jare lank gaan swot het of besig is om te swot – nie gratis nie, maar met ‘n string lenings agter hul naam nog voor enige sente hulle kante kom. Terwyl laasgenoemde by professionele liggame soos die HPCSA onderandere geregistreer is – reeds as studente – wat dus nie net sekere stellings kan maak indien dit nie op gegronde, nagevorsde feite (evidence based research) geskoei is nie.

Die leek verstaan dikwels nie – dat indien mens as ‘n professionele persoon sulke stellings maak wat iemand moontlik in een of ander manier leed aan kan doen – dat mens gedagvaar kan word en mens se loopbaan wat skaars begin vorm kry het, in die drange geplaas kan word. Maar in tussen sit Sannie in haar woonstel in Kloofstraat en praat met haar foon sonder om te blik of te bloos. Nie met ‘n mens in lewendige lywe nie, nee – met die vyftig duisend volgelinge wat almal al te graag luister net soos ‘n hond wat vir ure voor die spieël spring en blaf sonder om te besef dis hulself. Maar so ploeter ons voort as blindes met die Eenoog as koning – en vreet alles vir soetkoek op – min wetend dat vanaand se gluten free koek môre-oggend nou gluten in het maar genadiglik eggfree is.

As vrywaring wil ek dit ook net duidelik maak dat ek weet dat baie mense inligting deel wat wel op navorsing gebaseer is en wat wel bleik om die waarheid te wees (niks is tog absoluut nie, sekere dinge sal altyd ‘n veranderde kuns bly); en tweedens sal ek myself weerspreek as ek nie te kenne gee aan die die feit dat inligting en die vrye toegang daartoe beslis mense bemagtig om goeie keuses uit te oefen – ek meen bloot dat mense moet onthou dat die leek alles sal glo wat hul op die internet lees – en daarom is dit belangrik om hul te laat glo in waarhede. Ek besef ook ‘n derde ding – dat die onkunde dikwels wederkerig is en dat dit nie gedeel word met die bedoeling om onakkuraat te wees nie.

Dit is dan ook so dat sekere kwessies wel deur gekwalifiseerde persone behartig moet word. Mens sal graag wil glo dat mens net iets kan google en jouself kan genees van alle kwale en skete- maar daar is egter ‘n rede waarom diegene wat wel in sekere rigtings in spesialiseer dit doen en waarom Universiteite dit noodsaak om dit as kursusse aan te bied.

Ons het almal die reg tot vryheid van spraak, die reg tot vryheid van uitdrukking, die reg tot inligting – maar ook die reg om nie mislei te word nie so daarom – ter samevatting – deel met diskresie, deel binne perke en neem alles wat jy lees met ‘n knippie sout.

Nog iets wat my geduldgraatjie staan en uitraffel is dié wat skyn mindfulness nastreef op hul instagram accounts – maar vir die volle uur van die hike sal hul besig wees om met hul foon te praat en vir Candice in die Paarl te vertel en te wys oor hoe goed die klank van die voëltjies nou vir hul gemoed is – terwyl al wat ek hoor die gepraat met ‘n foon is wat die stilte ontwrug en spreek dit nie tot mindfulness nie, maar eerder tot ‘n mind full van hulself en hul foonverslawing en hul skyn insta-fame en alles behalwe teenwoordigheid.

Jy kan die kat se blad natlek – maar ek is bevrees jy gaan nie weet wat nie. Laat die kat maar homself natlek as hy glo hy is vuil.

Ns. Laaste ding – moet asseblief nie deel hoe en wanneer jy bowel movements beleef nie – vertel dit vir jou dagboek, ma of dokter.

 

Shirley

 

 

Glimlag

Glimlag 

 

Bietjie geluk is al wat mens nodig het 

soos spekko rice 

it goes a long way 

(een koppie glimlag – vier koppies geluk) 

 

– Shirley 

Met die hartseer wat saam met die blomme dié jaar bloei in die nuus, het ek en my een vriendin (Nadia) ‘n nuwe gebaar ingestel – om om seweuur elke aand vir mekaar ‘n boodskap te stuur oor ‘n oomblik in die dag wat ons laat glimlag het.

En al klink hierdie taak so eenvoudig soos die konstruksie van ‘n stokmannetjie met vetkryt – kry ek my meeste aande vir ‘n kwartuur lank en wonder en besin oor wat dit presies daardie dag was; en soms kan ek bloot net nie onthou nie. Ek kan boekdele skryf oor die antitese van hierdie oefening terwyl die mooi my dikwels ontgaan.

Miskien is dit omdat ek dink dat wat ook al dit is of was moet vreeslik goed op papier (of altans) skerm klink of lyk. So asof die oomblik perfek gecurate moet wees dat die ander persoon dit vir hulself kan indink. Asof ek die oomblik afwater tot niks as ek dit herhaal in my gedagtes en dit eweskielik so doodgewoon klink – so asof ek bang is dat dit nie genoeg van ‘n oomblik was om ‘n glimlag te regverdig nie. Asof die glimlag moet wees oor weeldige laventel lane in plaas van kleine madeliefies wat tussen die onkruid dans. Asof dit nie kan afspeel teen ‘n vibrecrete muur in plaas van teater-gordyn nie.

Met die koms van die son, het ‘n nuwe seisoen kom loseer in my gedagtes. Sonder vorm soos ons ken, of met geslag gebrandmerk – bloot geken aan die naam – wyshede uit die oude doos, sit ons twee toe een dag en praat oor ‘n koppie koffie. En net daar in ‘n oomblik  van suisende stilte, soos daai oomblik voor die uitpaas, besef ek – dat dit is juis dit – die mooi skuil in die klein goedjies – elke glimlag verdoesel en toegedraai soos ‘n papawer wat wag om gebore te word en die steeksel-kappie af te gooi.

Ek was nog nooit een vir dassie te veel stert kry nie (gesê van iemand wat eweskielik hoogmoedig raak) – dit nou oor toekennings of sulke dinge. Partykeer as ek iets behaal en mense my versmoor in gelukwensings is ek dikwels die een wat ‘n glimlag in waterverf op my gesig drapeer – gelukkig – maar dit voel net soos nog ‘n oomblik, terwyl ander mense besig is om namens my olieverf werke gestalte te gee – dakkuns daarvan te maak (dit opsig self is baie mooi – dat mense so bly vir ander kan wees). En dan is ek dikwels skaam om te erken dat my koffie wat vanoggend perfek gerooster is, of die feit dat ek my hande op die heel laaste vegan millionaire gekry het (van Thankgoodness Foods – ek is verslaaf om die minste te sê) of dat my nuweling digbundel nog na die drukkers ruik; my eintlik gelukkiger gemaak het, wel altans van oor tot oor laat glimlag het. Of soos die gevoel van ‘n ontwikkelde spoel terugkry, of as woorde net langs mekaar wil staan as mens ‘n gedig aanmekaar weef. Of as iemand vir jou iets bak. Of as Cooper sy gesig trek so asof hy gekookte eier ruik en dan soos ‘n mens nies. Of as ‘n drukkie van iemand die arms van angs om jou borskas verlos – as al hierdie dinge in isolasie jou meer laat glimlag as ‘n konstelasie goeie punte, sertifikate – bly ek maar stil en oorreed myself dat dit hoegenaamd nie die rede kan wees vir Maandagoggend se glimlag nie.

Ek is in die proses om myself te leer om nie vooropgestelde idees te hê oor wat my gelukkig maak nie. Ek is besig om myself te leer dat al klink wat ook al dit was wat my laat glimlag het hoe banaal vir my, dat dit vir Shirley gelukkig gemaak het. Want dikwels staan ons buite ons liggame en kyk onsself deur van kop tot tone en kritiseer onsself van top tot tone en beskuldig dan ander dat hulle die heeltyd vir ons kyk – terwyl dit eintlik ons is – ons kyk vir ons en ons sê vir ons waarvan ons mag hou en waarvoor ons mag en nie mag lag nie.

Maar op die ou einde van die dag is dit die bestanddeel wat in die kleinste hoeveelheid in die baksel ingegooi word, wat die koek laat rys.

En daarom kan ons (ek) dikwels nie onthou wat ons (my) laat glimlag het nie – aangesien dit dikwels soos Wally tussen alles anders skuil. Maar met oefening – oefening sonder kompetisie (bygesê), kan mens jouself leer om atent daarop te wees as jy wel lag – dat jy stil staan en werklik voel hoe dit voel om jou mond te trek. Hoe die wêreld lyk deur glinserende oë wat soos ‘n  brekende brander oor jou gemoed kom en gaan.

Vind jou bakpoeier vir elke dag. Glimlag.

Shirley

Ns. Dit is seker dus heel gepas dan om te deel wat vandag my laat glimlag het – dit was ek – ek het myself laat glimlag want ek het gedans in die stort as ‘n special addition tot my gewone net-sang.

Gister was dit Pistacchio gelato.

Eergister – die pienkvygies wat die paadjie na die lesingslokaal omsoom en my herinner het aan die warmer weer.